آن باشد كه : بس كافران را آن كه بيرون ( 1 ) من اوليا و انصار بگيرند ؟ يعنى ايشان را جهل و شقاوت اين بس . آنگه گفت : از عذاب من كجا جهند كه من بچارده‌ام ( 2 ) دوزخ براى كافران مأوى و منزل ( 3 ) ، اين ، قول زجّاج است . و بعضى دگر گفتند : نزل طعام باشد ، و نزل ، ريع و زيادت او باشد . و خلاف كردند فى قوله : * ( عِبادِي ) * ، بعضى گفتند : مراد عيسى است و فريشتگان ، يعنى نمىدانند كه ( 4 ) فردا تبرّا كنند ( 5 ) از ايشان [ 8 - پ ] . عبد اللَّه عبّاس گفت : مراد شياطيناند ، مقاتل گفت : مراد اصناماند ، و ايشان را عباد خواند ( 6 ) چنان كه گفت : إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّه عِبادٌ أَمْثالُكُمْ ( 7 ) . * ( قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ ) * ، بگو اى محمّد كه خبر دهم شما را به آنان كه زيانكارترين همهء جهانند به كردار ، و نصب او بر تمييز است ، و براى آن ذكر خسران كرد كه حال ايشان را تشبيه كرد به حال بازارگانى كه رنج برد و كار كند اميد سود را ، چون بنگرد به بدل سود زيان باشد ، سعيش در ضلال باشد ( 8 ) و اميدش در خيبت ، آنان كه‌اند ؟ * ( الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، آنانند كه سعى و رنج ايشان و آمد و شد و تاختن ايشان در ضلال و گمراهى باشد در دنيا ، يعنى نه به جاى خود و نه بر حدّ خود كنند و نه بر وجه مأمور به در وجود آرند ، و آنگه پندارند تا نكو مىگويند ( 9 ) . خلاف كردند در آن كه مراد به آيت كيست ، بعضى گفتند : مراد قسّيسان ( 10 ) و رهبانان ( 11 ) اند : عابدان ترسايان ، و اين روايتى است از امير المؤمنين - عليه السّلام . عبد اللَّه عبّاس گفت : جهودان و ترساياناند . و سلمة بن كهيل روايت كرد عن ابى الطَّفيل كه عبد اللَّه بن الكوّا امير المؤمنين على را از اين آيت پرسيد ، گفت : مراد اهل حروراءاند ، يعنى خارجيان . آنگه گفت : انت و اصحابك منهم ، و تو و اصحاب تو از ايشانى .

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : بدون . ( 2 ) . آط ، آج ، لب : بيجارده‌ام . ( 3 ) . آز : مأوايى و منزلى . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها اينان . ( 5 ) . آط : بپراگنند . ( 6 ) . آب ، آز : خوانند . ( 7 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 194 . ( 8 ) . آج ، لب : ضلالت ماند . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : كه نيكو مىكنند . ( 10 ) . آب ، آز : قسّيس ، اط ، آج ، لب : قسّيسه . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : رهبان .